\nAmerika \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Heykeli. O kadar heybetli olsa da iklim de\u011fi\u015fimi kar\u015f\u0131s\u0131nda zay\u0131f kal\u0131yor. Deniz seviyesinin y\u00fckselmesi ve f\u0131rt\u0131nalar\u0131n, gelgitlerin s\u0131kla\u015fmas\u0131 tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Mesela 2012\u2019de Sandy Kas\u0131rgas\u0131\u2019n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sular, \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Adas\u0131\u2019n\u0131n %75\u2019ini sular alt\u0131nda b\u0131rakt\u0131. Heykel o zaman zarar g\u00f6rmedi belki ama altyap\u0131ya b\u00fcy\u00fck hasar verdi. Ellis Adas\u0131 ile birlikte hasar bedeli 77 milyon dolar\u0131 a\u015fm\u0131\u015ft\u0131 o zamanlar.
\nMasmavi, caan\u0131m Galapagos Adalar\u0131, Ekvador. Mesele sadece g\u00f6rsel do\u011fa de\u011fil, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin yuvas\u0131 buras\u0131. Charles Darwin g\u00fczel \u00f6zetlemi\u015f: \u201cGalapagos, kendi i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck bir d\u00fcnya\u201d. Gel gelelim, son y\u0131llarda bu biyolojik \u00e7e\u015fitlilik de elden gidiyor. Zaten ba\u015f\u0131nda turizm, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve yasad\u0131\u015f\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k gibi dertleri var. Buna bir de iklim de\u011fi\u015fimi eklenince dertli ba\u015f\u0131na daha da dert sarm\u0131\u015f. Gal\u00e1pagos co\u011frafi olarak s\u0131cak okyanus sular\u0131n\u0131n kalbinde konumlanm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla su s\u0131cakl\u0131klar\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklik direkt olarak deniz ya\u015fam\u0131n\u0131 etkiliyor. Bu y\u00fczden El Nino\u2019dan en \u00e7ok etkilenen yerlerin ba\u015f\u0131nda geliyor bu adalar. \u015eimdi, El Nino belirli periyotlarda ger\u00e7ekle\u015fen do\u011fal bir sal\u0131n\u0131m, iklim de\u011fi\u015fimi bunun neresinde dediysen bekle: birincisi ENSO dedi\u011fimiz bu sal\u0131m\u0131nlar\u0131n frekans\u0131 art\u0131yor, evet olmayan bir \u015fey ortaya \u00e7\u0131km\u0131yor ama daha s\u0131k olu\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. \u0130kincisi 1982-1983 ve 1997-1998 El Nino\u2019nun \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llard\u0131. \u0130klim de\u011fi\u015fimi bu gibi y\u0131llar\u0131 daha \u00e7ok ya\u015famam\u0131za sebep oluyor ve bu gibi y\u0131llarda da sular\u0131n fazla \u0131s\u0131nmas\u0131ndan veya ger\u00e7ekle\u015fen a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131ndan dolay\u0131 adan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc g\u0131da maddeleri zarar g\u00f6rd\u00fc, g\u00f6r\u00fcyor da. K\u0131sacas\u0131 besin a\u011f\u0131 yara al\u0131yor, ayn\u0131 zamanda alt\u00fcst oluyor. Ayr\u0131ca El Ni\u00f1o ile ili\u015fkili Ekvator-Alt-Ak\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n da a\u015f\u0131r\u0131 zay\u0131flamas\u0131, t\u00fcm g\u0131da a\u011f\u0131n\u0131 etkileyebiliyor. Neden t\u00fcm g\u0131da a\u011f\u0131? \u00c7\u00fcnk\u00fc besin zincirinin temelinde yer alan planktonlardan Fitoplankton mevcudiyetinde azalmaya, k\u00fc\u00e7\u00fck bal\u0131klar\u0131n ve omurgas\u0131zlar\u0131n g\u00f6\u00e7 etmesine de neden olabiliyor g\u00fc\u00e7l\u00fc El Nino\u2019lar. \u0130klim de\u011fi\u015fimi e\u015fittir g\u00fc\u00e7l\u00fc El-Nino demek. Mercan resifleri de, her bir El Nino olay\u0131ndan etkileniyor ve s\u0131cak sulardan dolay\u0131 a\u011farma meydana geliyor. Mercanlar yoksa denizlerde ya\u015fant\u0131 yok, oksijen yok, bal\u0131k yok, yok o\u011flu yok.<\/p>\n
![\"2-1-3](\"https:\/\/www.unicosigorta.com.tr\/blog\/dosyalar\/2018\/05\/2-1-3.png\" "\\"\\"")
Hindistan\u2019\u0131n Elephanta Ma\u011faralar\u0131 ile devam edelim. O da 130 D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131ndan biri. Ne i\u015f\u00e7ilik ama. Devasa ta\u015flar\u0131n i\u00e7ine y\u00fczlerce y\u0131l \u00f6nce. Bir de rivayete g\u00f6re, d\u00f6nemin sanatkarlar\u0131 gece \u00e7al\u0131\u015fabilsin diye ma\u011faran\u0131n \u00fc\u00e7 taraf\u0131nda su birikintileri olu\u015fturulmu\u015f. Ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 su birikintilerinden yans\u0131yarak ma\u011faran\u0131n i\u00e7i ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fmalar gece de devam etmi\u015f. \u0130\u015fte bu kadar i\u015f\u00e7ilik, bu kadar emek, \u015fimdi iklim de\u011fi\u015fiminin ellerinde. Rapora g\u00f6re, Elephanta Ma\u011faralar\u0131 uzun vadede deniz seviyesi y\u00fckselmesi riski ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/p>\n
![\"3-1-2](\"https:\/\/www.unicosigorta.com.tr\/blog\/dosyalar\/2018\/05\/3-1-2.png\" "\\"\\"")
<\/p>\n
Bir \u00f6rnek daha ister misiniz, bu kadar iklimi de\u011fi\u015ftirirsek elimizde \u00f6rnekten bol bir \u015fey olmayacak. Mali’deki Djenn\u00e9 Camii. Bu gibi geleneksel toprak yap\u0131lar\u0131, s\u0131cakl\u0131k ve nemdeki de\u011fi\u015fikliklere \u00f6zellikle duyarl\u0131lar ve risk alt\u0131nda.
\nFilipinler\u2019in pirin\u00e7 tarlalar\u0131. Asla pirin\u00e7 deyip ge\u00e7meyelim. O ne intizam o ne g\u00fczel bir manzarad\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n sekizinci harikas\u0131. Ifugao halk\u0131 sa\u011folsun, y\u0131llarca \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve bu k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131 b\u0131rakm\u0131\u015f. Unesco K\u00fclt\u00fcr Miras\u0131 listesinde kendisi. \u015eimdi de iklim de\u011fi\u015fiminden etkilenen k\u00fclt\u00fcr miraslar\u0131 listesine giri\u015f yapt\u0131. \u0130\u015fte bu da i\u015fin olumsuz taraf\u0131. \u015eiddetli f\u0131rt\u0131nalar, a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015f olaylar\u0131, sel, toprak kaymas\u0131, kurakl\u0131k ve orman yang\u0131nlar\u0131 gibi iklimle ilgili felaketler, savunmas\u0131z pirin\u00e7 tarlalar\u0131na y\u00f6nelik artan bir tehdit olu\u015fturuyor.
\n\u00d6rnekler daha var, UNESCO ve \u00c7evre Kurulu\u015flar\u0131 epey \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, haz\u0131rlam\u0131\u015f. Sizinle bir ka\u00e7\u0131n\u0131 payla\u015fay\u0131m dedim, di\u011ferlerine istersen g\u00f6z atabilirsin.<\/p>\n
![\"4-1-1](\"https:\/\/www.unicosigorta.com.tr\/blog\/dosyalar\/2018\/05\/4-1-1.png\" "\\"\\"")
<\/p>\n
163 \u00fclkede 1000\u2019den fazla D\u00fcnya Miras\u0131 var ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu da \u00f6nemli turistik b\u00f6lgelerde. Tabii bu D\u00fcnya Miraslar\u0131n\u0131n maddi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok ama turistik b\u00f6lgeler olmas\u0131 itibariyle\u00a0 ekonomik boyutu da s\u00f6z konusu. Ekonomik etkilenme, ekonomik krizler iklim de\u011fi\u015fiminde etken ayaklardan biridir, bunu bilahare anlat\u0131r\u0131m, dolay\u0131s\u0131yla iklim de\u011fi\u015fimi D\u00fcnya Miraslar\u0131n\u0131 vuruyor, arkas\u0131ndan dolayl\u0131 olarak yara alan D\u00fcnya Miraslar\u0131 da iklimi vuruyor, al\u0131n size negatif geri besleme. Ne diyim, \u00f6n\u00fcm\u00fcz yaz, gidelim gezelim, g\u00f6relim bari, ya da do\u011fay\u0131 bu kadar hoyrat t\u00fcketmeyelim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Koskoca yap\u0131lar, y\u00fczy\u0131llara dayanm\u0131\u015f ta\u015flar, kayal\u0131klar, as\u0131rlar\u0131n habitat\u0131 nas\u0131l olur da bir iklim de\u011fi\u015fimi ile y\u0131k\u0131labilir? Evet maalesef \u00f6yle, \u0130klim de\u011fi\u015fimi D\u00fcnya K\u00fclt\u00fcr Miraslar\u0131m\u0131z\u0131 da tehdit ediyor. Asl\u0131nda her \u015feyi etkiledi\u011fi gibi tarihimizi etkilemesi de \u00e7ok do\u011fal. An\u0131lar, hat\u0131ralar, ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar bizi biz yap\u0131yor, nas\u0131l ders \u00e7\u0131kart\u0131rsan \u00e7\u0131kart, ruhunu nas\u0131l e\u011fitirsen e\u011fit, ama \u00e7ok \u00f6nemli. Tarihin […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":625,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"amp_status":"","footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-guncel-hava-olaylari"],"acf":[],"yoast_head":"\n